Niezmiernie mi miło powitać Was w nowej sekcji Zagubionych w Rzymie, która,  jak sama nazwa wskazuje, zabierze nas do serca serc, czyli… Watykanu! Tego maleńkiego państwa, które na mapie wygląda jak błąd drukarski, ale które przez wieki potrafiło rozstawiać po kątach cesarzy, królów i całe kontynenty. Choć powierzchnią przypomina większe osiedle domków jednorodzinnych, znaczeniem dorównuje imperiom, a duchową grawitacją przyciąga miliony niczym magnes.

Ponieważ Watykan jest mikroskopijny, nie da się opisywać go jak Rzymu. Nie znajdziemy tu labiryntu uliczek z trzema aptekami i dwiema trattoriami. Dlatego też każdy post w tej serii poświęcony będzie jednemu, konkretnemu miejscu. Ale zanim zaczniemy biegać po muzeach, placach i kopułach, czas na odrobinę historii.

Skąd ta nazwa? Uczeni się spierają. Część z nich twierdzi, że pochodzi od łacińskiego vaticinor, co oznacza „przewidywać”, „prorokować”, „wróżyć”, ponieważ właśnie tutaj mieli się zbierać starożytni wróżbici i magowie. A że Rzymianie byli narodem praktycznym, postawili im nawet świątynię, gdzie owi prorocy oferowali przepowiednie w pakietach: podstawowym, rozszerzonym i premium z odczytem linii życia. Inni badacze uparcie twierdzą, że nazwa pochodzi od boga Vaticanusa, który był opiekunem pierwszego krzyku niemowląt. Trzeba przyznać, że Pantheon rzymskich bóstw nie znał granic wyobraźni.

W czasach Etrusków obszar ten nazywano Ager Vaticanus, a gdzieś wśród wzgórz miała istnieć osada o nazwie Vatica. Niestety, historia tej miejscowości zaginęła w mrokach dziejów.

W I wieku naszej ery cesarstwo rzymskie wzięło wzgórze pod swoje imperialne skrzydła. Władca niekoniecznie stabilny emocjonalnie, czyli Kaligula, postanowił wybudować tutaj swój prywatny cyrk. Nie do śmiechu jednak było widzom, bo igrzyska bywały bardzo krwawe. Kaligulowy cyrk ukończono dopiero za czasów innego entuzjasty tortur, cesarza Nerona. I to właśnie na jego arenie miał zginąć św. Piotr.

Według tradycji kościelnej zginął 29 czerwca 67 roku, ale historycy kręcą nosem. Po wielkim pożarze Rzymu w roku 64, Neron potrzebował kozła ofiarnego, a że chrześcijanie akurat byli mało popularni i jeszcze mniej liczni, to nadawali się idealnie. Święty Piotr miał zginąć wtedy, dokładniej 13 października 64 roku. Zdecydowanie nie był to dla niego szczęśliwy piątek.

Po jego męczeńskiej śmierci, wedle legendy, senator Marcellus, przyjaciel i człowiek o wielkim sercu i sporej odwadze, zdjął ciało z krzyża i pochował w swoim grobowcu rodzinnym, tu właśnie, na wzgórzu, gdzie dziś dumnie stoi Bazylika św. Piotra.

Kiedy Konstantyn Wielki pokonał Maksencjusza i przejął władzę nad Imperium (na marginesie, bitwa miała miejsce przy słynnym Moście Mulwijskim), postanowił uhonorować świętego Piotra i ufundował cmentarną bazylikę „ad corpus”, czyli „nad ciałem”. I tu zaczęło się średniowieczne turystyczne eldorado.

Pielgrzymi zaczęli walić drzwiami i oknami, więc trzeba było ich gdzieś ulokować. Wokół bazyliki zaczęły powstawać klasztory, szpitaliki, schroniska i przytułki, no i oczywiście kramy kupieckie, bo przecież pielgrzym bez relikwii to pielgrzym zmarnowany.

Ale w roku 846 zjawili się Saraceni i niestety nie przyszli, by zapytać o drogę. Złupili Rzym co nawiasem mówiąc, było jedynym przypadkiem w historii, kiedy muzułmanie zdobyli stolicę chrześcijaństwa. W odpowiedzi, papież Leon IV w roku 852 zlecił budowę wielkiego muru, który nazwano Murem Leona. Tak powstało Miasto Leona, pełne życia pielgrzymkowego. Mury te później wzmocniono za panowania Eugeniusza III i Mikołaja III, średniowiecznych papieży z obsesją na punkcie fortyfikacji.

Po dramatycznym okresie niewoli awiniońskiej (czyli prawie 70-letnim „urlopie” papieży we Francji), w 1377 roku papiestwo wróciło do Rzymu. Jednak Pałac Laterański był po pożarze w takim stanie, że nawet duch Święty nie chciałby tam zamieszkać. Papież spakował więc tiarę, sztandary i dokumenty i przeniósł się na Watykan.

A kiedy na początku XVI wieku papież Juliusz II (ten od Michała Anioła i wojennego temperamentu) zobaczył, że stara konstantyńska bazylika grozi zawaleniem, zlecił jej rozbiórkę. Na jej miejscu miała powstać nowa, większa, piękniejsza i bardziej papieska, ta, którą dziś podziwiamy. Ale o niej opowiemy w osobnym odcinku.

W 1870 roku, Wiktor Emanuel II, król zjednoczonych Włoch, zajął Państwo Kościelne. Papież zamknął się w pałacu i ogłosił więźniem Watykanu. Trwało to aż do 1929 roku, kiedy to podpisano Traktaty Laterańskie. Papież i Benito Mussolini wspólnie powołali do życia Państwo Miasto Watykan.

Watykan to monarchia absolutna. Rządzi nim jedna osoba, papież. Funkcję parlamentu pełni Papieska Komisja ds. Państwa Watykańskiego, a administracją zarządza Gubernatorat. Papieski „premier” to sekretarz stanu. Stolica? Santa Sede, czyli Stolica Apostolska.

Gospodarka? Głównie turystyka. W 2012 roku dochód wyniósł 23 miliony euro. Rocznie Watykan odwiedza około 8 milionów turystów, którzy stoją w kolejce do muzeów, jakby rozdawano tam darmowe odpusty.

Watykan ma własne wszystko: monetę, gazetę, telewizję, radio, pocztę, stację kolejową (300 metrów torów, ale zawsze!), stację benzynową, Obserwatorium Astronomiczne, Papieską Akademię Nauk (80 uczonych z całego świata), Bibliotekę Apostolską, muzea oraz aż 5 uniwersytetów papieskich i 7 kolegiów teologicznych.

Samochody? Mają własne tablice: „SCV” dla administracji, „CV” dla mieszkańców, a papież jeździ SCV1. Gwardia Szwajcarska to 135 żołnierzy, co oznacza, że ponad 11% obywateli Watykanu to wojskowi! To więcej niż w Korei Północnej. A na co dzień w Watykanie pracuje około 3000 osób: od listonoszy po kuratorów dzieł Rafaela.

To tyle, moi drodzy, w ramach krótkiego, no dobrze, może nie aż tak krótkiego wstępu. Już wkrótce spotkamy się na Placu św. Piotra, gdzie będzie jeszcze piękniej, barwniej i zabawniej. A do tego będzie Bernini.

Do usłyszenia!

——————————-
Podoba Ci się Spacerownik po Rzymie? Postaw nam kawę, przy kawie teksty szybciej się piszą

Bibliografia:

• Enzo Romero, Come funziona il Vaticano. Tutto quello che vorreste sapere, Milano 2008;
• Aldo Maria Valli, Piccolo mondo vaticano. La vita quotidiana nella città del papa, Roma – Bari 2012;

Artykuł Wzgórze Watykan – rys historyczny pochodzi z serwisu Zagubieni w Rzymie.

W Rzymie istnieją trzy rodzaje muzeów: państwowe, miejskie oraz prywatne. Dziś zajmiemy się tymi pierwszymi.

Na początek najważniejsza informacja: W KAŻDĄ PIERWSZĄ NIEDZIELĘ MIESIĄCA wstęp do poniższych muzeów jest BEZPŁATNY!

We wszystkie inne dni obowiązują następujące bilety:

– bilety gratis – dla dzieci i młodzieży w wieku do lat 18 pochodzących z jednego z krajów UE oraz dla osób niepełnosprawnych pochodzących z UE wraz z opiekunem (jedną osobą z rodziny).
– bilety ulgowe – dla młodzieży w wieku 18 – 24 pochodzących z krajów UE.
– bilety normalne

Lista muzeów państwowych:

1. Domus Aurea

Złoty Dom Nerona, zbudowany w latach 64 – 68 jako prywatna rezydencja cesarza Nerona, który zbyt długo w nim nie pomieszkał. Większa część została wkrótce po śmierci cesarza zniszczona (na jego ruinach powstało Koloseum oraz Termy Trajana) a wyposażenie rozkradzione. Ostał się tylko niewielki fragment dziś udostępniony do zwiedzania.

Adres: Via della Domus Aurea, Roma, Lazio 00184 Italia
Godziny otwarcia: weekendy 9:15 – 15.45 (zwiedzanie z przewodnikiem wewnętrznym w języku angielskim, włoskim lub hiszpańskim)
Bilety: 12€ (10€ + 2€ przewodnik)
Rezerwacja: obowiązkowa! +39 06 39967700
Czas zwiedzania: 75 minut
www: Domus Aurea

2. Galleria Borghese

Gromadzi znaczną część kolekcji rodu Borghese, na które składało się przede wszystkim malarstwo i rzeźba. Oglądać tu możemy dzieła takich mistrzów jak: GianLorenzo Bernini, Caravaggio, Domenichino, Rafael Santi, Rubens, Tycjan i wielu innych.

Adres: Piazzale Scipione Borghese, 5 – 00197 ROMA
Godziny otwarcia: wt – nd 9:00 – 19:00 (ostatnie wejście o 17:00). Zamknięta w każdy poniedziałek, 25 grudnia oraz 1 stycznia.
Bilety: normalny 15€ (13€ + 2€ rezerwacja); ulgowy 8,50€ (6,50€ + 2€ rezerwacja)
Rezerwacja: obowiązkowa! +39 06 32810 (posiadacze kart RomaPass również muszą dokonać wcześniejszej rezerwacji telefonicznej)
Czas zwiedzania: 2 godziny
www: Galleria Borghese

3. Galleria Arte Antica w Palazzo Barberini i Palazzo Corsini

Choć w nazwie ma „Sztuka Antyczna” prezentuje głównie dzieła średniowieczne, renesansowe i barokowe. W dwóch oddziałach muzeum zobaczyć możemy dzieła takich mistrzów jak: Bernini, Caravaggio, Rafael, Baglione, Holbein, Perugino, Poussin, Canaletto, El Greco, Pietro da Cortona, Tintoretto czy Tycjan.

Adres: Palazzo Barberini, Via delle Quattro Fontane, 13 – 00184 Roma; Palazzo Corsini, Via della Lungara, 10 – 00165 ROMA
Godziny otwarcia: Palazzo Barberini wt – nd 8:30 – 19:00. Zamknięte w każdy poniedziałek, 25 grudnia oraz 1 stycznia. Palazzo Corsini pon 8:30 – 19:30, śr – nd 8:30 – 19:30, zamknięte w każdy wtorek.
Bilety: Palazzo Barberini, normalny 7€, ulgowy 3,50€; Palazzo Corsini, normalny 5€, ulgowy 2,50€; Palazzo Barberini + Palazzo Corsini, normalny 9€, ulgowy 4,50€ (bilet łączony ważny jest przez 3 dni).
Rezerwacja: nie jest obowiązkowa. www.ticketeria.it
www: Palazzo Barberini; Palazzo Corsini

4. Galleria Spada

Muzeum prezentuje kolekcję kardynała Spada. W 4 salach zebrano obrazy z XVI i XVII w. takich mistrzów jak Guido Reni, Tycjan, Guercino, Rubens, Hans Dürer, Caravaggio czy Jan Brueghel Starszy.

Adres: Piazza Capodiferro, 13 – 00186 Roma
Godziny otwarcia: pn 8:30 – 19:30, śr – nd 8:30 – 19:30. Zamknięte we wtorki.
Bilety: normalny 5€, ulgowy 2,50€
Rezerwacja: nie jest obowiązkowa. +39 06 6832409, +39 06 32810, www.ticketeria.it
www: Palazzo Spada

5. Galleria Nazionale d’Arte Moderna e Contemporanea

To Muzeum Sztuki Nowożytnej i Współczesnej.

Adres: via delle belle arti, Roma
Godziny otwarcia: wt – nd 8:30 – 19:30, ekspozycje czasowe 10:30 – 18:30; ostatnie wejście na 45 minut przed zamknięciem. Galeria zamknięta w każdy poniedziałek, 1 stycznia, 1 maja, 25 grudnia i w pierwszy wtorek po Wielkanocy.
Bilety: normalny 8€, ulgowy 4€
Rezerwacja: nie jest obowiązkowa. +39 06 32298221
www: Galleria d’Arte Moderna e Contemporanea

6. Koloseum + Palatyn + Forum Romanum

Adres: Koloseum: Piazza del Colosseo, 00184 Roma; Palatyn i Forum Romanum: Piazza Santa Maria Nova, 00186 Roma
Godziny otwarcia:
ostatnia niedziela pazdziernika – 15 luty: 8:30 – 16:30
16 luty – 15 marzec: 8:30 – 17:00
16 marzec – ostatnia sobota marca: 8:30 – 17:30
Ostatnia niedziela marca – 31 sierpień: 8:30 – 19:30
1 wrzesień – 30 wrzesień: 8:30 – 19:00
1 październik – ostatnia sobota października: 8:30 – 18:30
Ostatnie wejście odbywa się zawsze na godzinę przed zamknięciem!
Zamknięte 1 stycznia, 1 maja oraz 25 grudnia.
Bilety: normalny 12€, ulgowy 7,50€; bilet łączony do trzech obiektów, ważny do drugiego dnia włącznie licząc od dnia pierwszego użycia.
Rezerwacja: nie jest obowiązkowa. Warto jej jednak dokonać gdyż w ten sposób omijamy wielkie kolejki. Koszt rezerwacji 2€
+39 06 39967700 lub online: Coopculture
www: Koloseum; Palatyn i Forum Romanum

7. Termy Karakalli + Mauzoleum Cecylii Metelli + Villa Quintili

Termy Karakalli – największe termy antycznego Rzymu, zbudowane za panowania cesarza Karakalli w 216 r. Zajmowały obszar 11 hektarów, relaksować się tam mogło jednocześnie 1500 osób. Przestały funkcjonować w VI wieku w wyniku zniszczenia akweduktów przez najazd Gotów.

Mauzoleum Cecylii Metelli – monumentalny grobowiec córki konsula Kwintusa Cecyliusza Metellusa Kreteńskiego, która była żoną Marka Krassusa. Zbudowany w I w. p.n.e. przy drodze via Appia Antica zwanej też „ulicą umarłych”.

Villa dei Quintili – ruiny antycznej willi rzymskiej z II wieku.

Adres: Termy Karakalli: Viale delle Terme di Caracalla, Roma; Mauzoleum Cecylli Metelli: Via Appia Antica 161, 00178 Roma; Villa dei Quintili: Via Appia Nuova 1092, 00178 Roma
Godziny otwarcia:
ostatnia niedziela października – 15 luty 9:00 – 16:30
16 luty – 15 marzec 9:00 – 17:00
16 marzec – ostatnia sobota marca 9:00 – 17:30
ostatnia niedziela marca – 31 sierpień 9:00 – 19:30
1 wrzesień – 30 wrzesień 9:00 – 19:00
1 październik – ostatnia sobota października 9:00 – 18:30
Ostatnie wejście zawsze na godzinę przed zamknięciem. Termy Karakalli w poniedziałki czynne do 14:00, ostatnie wejście o 13:00. Również w Poniedziałek Wielkanocny. Mauzoleum Cecylli Metelli i Villa dei Quintili w poniedziałki zamknięte!
Obiekty zamknięte: 1 stycznia, 1 maja i 25 grudnia.
Bilety: bilet łączony do trzech obiektów: normalny 6€, ulgowy 3€. Ważny przez 7 dni!
Rezerwacja: nie jest obowiązkowa. +39.06.39967700 lub Coopculture
www: Termy Karakalli; Mauzoleum Cecylli Metelli; Villa dei Quintili

8. MAXXI – Museo Nazionale Delle Arti Del XXI Secolo

Muzeum prezentuje sztukę XXI wieku.

Adres: Via Guido Reni 4A – 00196 Roma
Godziny otwarcia: wt – pt i nd 11:00 – 19:00; sb 11:00 – 22:00; zamknięte w poniedziałki, 1 maja i 25 grudnia
Bilety: normalny 10€, ulgowe: 8€ (dla osób poniżej 30 roku życia oraz dla grup powyżej 15 osób), 4€ (dla studentów i grup szkolnych); gratis dla osób poniżej 14 roku życia
Rezerwacja: nie jest obowiązkowa. +39 04 12719035, online: Vivaticket
www: MAXXI

9. Museo Nazionale d’Arte Orientale „Giuseppe Tucci”

Jak sama nazwa wskazuje znajdziemy tu sztukę antyku orientalnego

Adres: Via Merulana, 248 – 00185 Roma
Godziny otwarcia: wtorki, środy i piątki 9:00 – 14:00, czwartki, soboty, niedziele i święta 9:00 – 19:30.
Zamknięte w poniedziałki
Bilety: normalny 6€, ulgowy 3€
www: Museo Nazionale d’Arte Orientale

10. Museo Nazionale del Palazzo di Venezia

Prezentuje mieszane dzieła sztuki takich artystów jak: Bernini, Giambologna, Guercino, Maratta, Sansovino czy Vasari

Adres: Via del Plebiscito, 118 – 00186 ROMA
Godziny otwarcia: wt – nd 8:30 – 19:30, Zamknięte w poniedziałki.
Bilety: normalny 5€, ulgowy 2,50€
www: Palazzo Venezia

11. Museo Nazionale Etrusco di Villa Giulia

Prezentuje dzieła sztuki etruskiej

Adres: piazzale di Villa Giulia 9, 00196 Roma
Godziny otwarcia: wt – nd 8:30 – 19:30, zamknięte w poniedziałki, 1 stycznia, 1 maja oraz 25 grudnia.
Bilety: normalny 8€, ulgowy 4€ (w niedzielę wizyty tylko z wewnętrznym przewodnikiem dodatkowo płatnym)
Rezerwacja: w ciągu tygodnia nie jest obowiązkowa, obowiązuje za to w niedzielę!! Trzeba ją dokonać na 2 dni przed wizytą. +39 06 44239949, +39 3339533862, email: arteingioco@libero.it
www: Villa Giulia

12. Museo Nazionale Romano

Muzeum składające się z czterech oddziałów: Palazzo Massimo, Palazzo Altemps, Crypta Balbi, Termy Dioklecjana.
Palazzo Massimo – zawiera jedną z największych i najważniejszych kolekcji sztuki klasycznej na świecie!! Na 4 piętrach podziwiać możemy rzeźby, freski, mozaiki, monety oraz wyroby złotnicze.
Palazzo Altemps – zawiera kolekcje sztuki dawnej pochodzące z pałaców znanych rodów rzymskich m.in. Ludovisi. Ponadto odnajdziemy tu dzieła egipskie.
Crypta Balbi – prezentuje dzieła zabudowy miejskiej i detalu architektonicznego Rzymu z okresu wczesnego średniowiecza.
Termy Dioklecjana – największe antyczne termy w Rzymie obliczone na ponad 3000 osób, powstały w latach 298 – 306 na obszarze 13 hektarów.

Adres: Palazzo Massimo: Largo di Villa Peretti, 00185 Roma; Palazzo Altemps: Piazza di Sant’Apollinare 46, 00186 Roma; Crypta Balbi: Via delle Botteghe Oscure 31, 00186 Roma; Termy Dioklecjana: Viale Enrico De Nicola 79, 00185 Roma
Godziny otwarcia: Palazzo Massimo, Altemps i Crypta Balbi 9:00 – 19:45; Termy Dioklecjana 9:00 – 19:30. Obiekty zamknięte są w poniedziałki, 1 stycznia oraz 25 grudnia.
Bilety: bilet łączony do czterech obiektów ważny jest przez 3 dni. Normalny 7€, ulgowy 3,5€. W przypadku odbywających się wystaw czasowych koszt biletów wzrasta o 3€
Rezerwacja: nie jest obowiązkowa. +39 06 33967700 lub online: Coopculture
www: Palazzo Massimo; Palazzo Altemps; Crypta Balbi; Termy Dioklecjana

13. Muzeum Narodowe Instrumentów Muzycznych

To najważniejsze w Europie muzeum tego typu kolekcjonujące instrumenty muzyczne i ich elementy z okresu od czasów etruskich aż do dziś.

Adres: Piazza Santa Croce in Gerusalemme, 9/a, 00185 Roma
Godziny otwarcia: wt – nd 8:30 – 19:30. Zamknięte w poniedziałki, 25 grudnia i 1 stycznia.
Bilety: normalny 5€, ulgowy 2,50€
Rezerwacja: obowiązkowa jest tylko dla grup szkolnych. +39 06 7024153
www: Muzeum Instrumentów Muzycznych

14. Panteon

Świątynia Wszystkich Bogów, od VII w. kościół, od XIX w. grobowiec królów włoskich.

Adres: Piazza della Rotonda, 00186 Roma
Godziny otwarcia: pn – sb 8:30 – 19:30, nd 9:00 – 18:00; w święta od 9:00 – 13:00;
Bilety: wejście zawsze bezpłatne
Rezerwacja: brak
www: Panteon

15. Ostia Antica (Park archeologiczny)

Ruiny antycznego miasta i portu

Adres: Via dei Romagnoli 717, Roma
Godziny otwarcia:
ostatnia niedziela października – 15 luty 8:30 – 16:30
16 luty – 15 marzec 8:30 – 17:00
16 marzec – ostatnia sobota marca 8:30 – 17:30
ostatnia niedziela marca – 31 sierpień 8:30 – 19:15
1 wrzesień – 30 wrzesień 8:30 – 19:30
1 październik – ostatnia sobota października 8:30 – 18:30
Zamknięte w poniedziałki, 25 grudnia, 1 stycznia i 1 maja
Bilety: normalny 8€, ulgowy 4€ cena zwiększa się o 3€ w przypadku obecności wystaw czasowych.
Rezerwacja: obowiązkowa tylko jeśli chcemy zwiedzać z wewnętrznym przewodnikiem. +39 06 56358044
www: Ostia Antica

16. Zamek św. Anioła

Watykańskie Muzeum Broni Średniowiecznej oraz dzieła sztuki takich artystów jak: Cavalier d’Arpino, Dosso Dossi, Lorenzo Lotto, Perin del Vaga.

Adres: Lungotevere Castello, 50 – 00193 ROMA
Bilety: normalny 10,50€, ulgowy 7,50€
Rezerwacja obowiązkowa tylko dla grup powyżej 20 osób i dla grup szkolnych. Koszt rezerwacji 1€. Online: Zamek św. Anioła
www: Zamek św. Anioła

——————————-
Podoba Ci się Spacerownik po Rzymie? Postaw nam kawę, przy kawie teksty szybciej się piszą

Artykuł Muzea państwowe w Rzymie pochodzi z serwisu Zagubieni w Rzymie.

Rzym najlepiej zwiedzać na piechotę. Jednak dość sporo ciekawych zabytków znajduje się w pewnym oddaleniu od centrum. Co wtedy zrobić? Jak dojechać? Jaki środek komunikacji wybrać? Oto dostępne możliwości. 

1. METRO – zdecydowanie najlepszy, najszybszy, najwygodniejszy sposób przemieszczania się po Wiecznym Mieście. Rzym posiada 3 linie metra podziemnego (trzecia częściowo jeszcze w budowie, czwarta w planach) oraz 3 linie metra naziemnego, zwane popularnie „trenini”.

• Metro podziemne – linia A oraz B (wraz z odnogą B1) krzyżują się na stacji Roma Termini, która stanowi główne centrum przesiadkowe. Na mapie Rzymu tworzą znak X. Kursują od niedzieli do czwartku w godzinach 5.30 – 23.30 oraz w piątki i soboty w godzinach 5.30 – 1.30. W zależności od natężenia ruchu pasażerskiego kursują co 3 do 10 minut. Największy tłok jest w tygodniu w godz 7.30 – 9.00 oraz 16.30 – 19.30. Wtedy zdarza się, że metro kursuje nawet co 1 – 3 minut. Linia C została otwarta częściowo. W chwili obecnej metro C kursuje w obrębie następujących stacji: Pantano, Graniti, Finocchio, Bolognetti, Borghesiana, Fontana Candida, Grotte Celoni, Torre Gaia, Torre Angela, Torrenova, Giardinetti, Torre Maura, Torre Spaccata, Alessandrino, Parco di Centocelle, Mirti, Gardenie, Teano, Malatesta, Pigneto, Lodi, San Giovanni (tu możliwość przesiadki na linię A). Trwają prace nad uruchomieniem kolejnych stacji. Godziny kursowania linii C: od niedzieli do czwartku 5.30 – 23.30, piątek i sobota 5.30 – 1.30. Ciekawostką jest, że linia ta jest całkowicie automatyczna. Oznacza to, że w wagonie nie ma maszynisty. Pociągiem steruje komputer.
  
• Metro naziemne – kursuje na trasach: Roma – Lido (w godz. 5.15 – 23.30) dowozi pasażerów do nadmorskiej dzielnicy Rzymu – Ostii; Roma – Montebello (w godz. 5.45 – 22.10) łączy historyczne centrum Rzymu z kilkoma północnymi dzielnicami; Roma – Giardinetti (w godz. 5.30 – 22.30) łączy centrum ze wschodnimi dzielnicami miasta.

2. TRAMWAJE – Rzym posiada tylko 6 linii tramwajowych:

To chyba tyle jeśli chodzi o przemieszczanie się Jeśli macie jakieś pytania umieszczajcie je w komentarzach…postaram się na wszystkie odpowiedzieć

Poniżej zamieszczam mapkę linii metra podziemnego, naziemnego oraz kolei na terenie miasta Rzym. Klikając na nią możecie ją powiększyć i pobrać na swoje urządzenie.

Artykuł Komunikacja miejska w Rzymie pochodzi z serwisu Zagubieni w Rzymie.