Muzea Watykańskie – Cortile della Pigna

Print Friendly, PDF & Email

Dziś, przechodząc do innego skrzydła Muzeów Watykańskich, opowiemy Wam o pewnym pięknym dziedzińcu. Odwiedzimy Dziedziniec Pinii.

 

Cortile della Pigna stanowi część olbrzymiego kompleksu dziedzińcowego zwanego Cortile del Belvedere.

Cortile della Pigna – widok z lotu ptaka

Cały projekt na zlecenie papieża Juliusza II wykonał Donato Bramante. Cortile był olbrzymi. Miał około 300 metrów długości i 100 metrów szerokości. Po śmierci Bramantego projekt kontynuował Baldassarre Peruzzi, a od 1541 r. Antonio da Sangallo i po nim Pirro Ligorio, który prace ukończył. Projekt Bramantego został w XVI wieku zmieniony. W latach 1585 – 1590 dziedziniec przedzielono poprzecznym ramieniem, w którym umieszczono Bibliotekę Sykstusa V – autorem był Domenico Fontana. W latach 1817 – 1822 dokonano kolejnych zmian. Powstał dodatkowy budynek zwany Braccio Nuovo. I tak jeden wielki Cortile del Belvedere podzielony został na trzy odrębne dziedzińce: Cortile della Pigna, Cortile della Biblioteca i Cortile del Belvedere. Dziś omówimy ten pierwszy.

 

Swoją nazwę zawdzięcza olbrzymiej szyszce drzewa pinia stanowiącej część fontanny.

Monumentalna Szyszka Pinii

To starożytna rzeźba z brązu o wysokości niespełna 4 metry. Datowana jest na II wiek! Ponieważ odnaleziono na niej podpis autora, wiemy kto ją wykonał. To Publio Cincio Savio. Najprawdopodobniej rzeźba ta zdobiła świątynię bogów Serapisa i Izydy na Polach Marsowych. Obiekt odnaleziono w średniowieczu w okolicach Term Agryppy. Od tej rzeźby tamten rejon (okolice Panteonu) zaczęto nazywać „rione Pigna”. Po odnalezieniu szyszkę przeniesiono do starej bazyliki św. Piotra – dokładnie do portyku bazylikalnego. W miejscu dawnej eksedry, którą w 1565 r. Pirro Ligorio przekształcił w olbrzymią niszę zwaną „Il Nicchione” umieszczono ją dopiero w 1608 roku. Stanęła na wielkim kapitelu zdobionym płaskorzeźbą „Koronacja zwycięzkiego atlety”. Głowica ta pochodzi z III wieku. Jej boki udekorowano dwoma pawiami z brązu, które kiedyś zdobiły Mauzoleum Hadriana. Dziś to kopie, oryginały bowiem chronione są przed szkodliwym działaniem deszczu i słońca w Braccio Nuovo. Warto jeszcze wspomnieć, iż schody prowadzące za szyszkę wykonał sam Michał Anioł. Przed schodami na postumentach majestatycznie grzeją się w słońcu dwa bazaltowe lwy. Pochodzą z IV w. p.n.e. z Egiptu, z czasów faraona Nectanebo I.

Jeden z dwóch bazaltowych lwów z czasów faraona Nectanebo I

W 2017 r. dokonano remontu budynków zamykających dziedziniec, dlatego zamiast koloru ochry, który możecie oglądać na wielu starszych fotografiach, dziś mamy piękno białego trawertynu. To powrót do oryginału z XVI wieku.

 

Na dziedzińcu, od strony budynku kryjącego Museo Chiaramonti dostrzeżemy dużą głowę. To „Głowa cesarza Augusta”, pochodząca z kolekcji rodu Mattei.

Zwróćmy także uwagę na najnowszy eksponat w Cortile della Pigna. To „Sfera con sfera” („Kula w kuli”) autorstwa Arnaldo Pomodoro z 1990 r. Kiedy wieje wiatr, sfera porusza się.

„Sfera con sfera” Arnaldo Pomodoro

Na koniec ciekawostka. Szyszkę z tego dziedzińca wspomina w swym dziele „Boska Komedia” sam Dante, który być może widział ją w 1300 r. w dawnej bazylice. W 31 księdze „Piekła” czytamy:

 

„Twarz mi się zdała u tego olbrzyma 
Takiej długości i tej szerokości 
Jak szyszka w Rzymie u świętego Piotra.”

(Dante Alighieri, „Boska Komedia”, Piekło XXXI)

 

Na tym kończymy ten krótki spacer. W kolejnym odwiedzimy wspomniane powyżej Museo Chiaramonti.

 

 

 

Bibliografia:

  • Praca zbiorowa, Egipt. Świat faraonów, Ożarów Mazowiecki 2008;
  • Costantino Baroni, Bramante, Bergamo 1944;
  • Peter Murray, Architettura del Rinascimento, Milano 2000;
  • Claudio Rendina, Enciclopedia di Roma, Rome 2000;
  • Dante Alighieri, Boska Komedia, Warszawa 2017.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.